Samokrytyka, zażenowanie, poczucie winy – to emocje, od których nie sposób uciec. Psychologowie przyznają, że choć w istocie mają one różne oblicza, to bardzo trudno precyzyjnie wyznaczyć granicę pomiędzy nimi. Każdą z nich traktuje się jako wyraz dojrzałości emocjonalnej, dowód na posiadanie konkretnego systemu moralności. Równocześnie jednak w niektórych ludzi uderzają z tak potworną siłą, że nie pozwalają im normalnie żyć. Z czego wynika destrukcyjne poczucie winy i jak się z niego wyswobodzić?

Osobisty kodeks moralny kształtuje się wraz z rozwojem emocjonalnym i społecznym człowieka. Od wyrzutów sumienia możemy być więc wolni tylko we wczesnym dzieciństwie – etapie, na którym nie umiemy jeszcze odróżniać tego, co złe, od tego, co dobre. Później zostajemy zaprogramowani tak, aby przekroczenie pewnych granic (które określiliśmy sobie sami albo zrobiło to za nas społeczeństwo) wywoływało w nas swoisty dyskomfort psychiczny. Tak właśnie wygląda mechanizm rodzenia się poczucia winy.

Wyróżnijmy trzy jego wymiary:

  • prawne poczucie winy – wynikające ze złamania prawa, np. po zaparkowaniu w niedozwolonym miejscu, kradzieży cukierka ze sklepu, spowodowania wypadku;
  • społeczne poczucie winy – złamanie norm życia społecznego, np. w przypadku publicznego oczernienia kogoś, zdrady partnera, plotkowania, wyśmiewania innych;
  • personalne poczucie winy – naruszanie własnego kodeksu moralnego, np. złamanie postanowienia zdrowego odżywiania albo porannych ćwiczeń.

Co jednak najistotniejsze, bez względu na to, jakie czynniki je wywołują, poczucie winy może mieć nie tylko pozytywny, właściwy charakter – odpowiadający stopniu zawinienia, skłaniający do poprawy, zmiany zachowania w przyszłości – ale także negatywny: zdecydowanie zbyt silny, nieproporcjonalny do działania, albo też za słaby.

Kiedy sumienie zaczyna niszczyć życie..

Choć brzmi to trochę banalnie, niestety nie każdy z nas wie, że ma prawo popełniać błędy i w tej niedoskonałości nie jest osamotniony. Przyczyny występowania tzw. patologicznego poczucia winy są bardzo złożone, najczęściej jednak to nasze nieprawidłowe postrzeganie siebie na tle innych odpowiada za niemożność panowania nad samokrytyką. Taki sposób postrzegania świata wykształca się już w dzieciństwie, kiedy zaczynamy sobie przypisywać mnóstwo wad, innych uważając za znacznie lepszych od nas.

W innym przypadku nasze mniemanie o sobie może być tak wysokie, że stawiamy sobie również poprzeczkę zbyt wysoko, a kiedy tych nierealnych oczekiwań nie jesteśmy w stanie spełnić, dopada nas właśnie poczucie winy – nie wobec innych, ale wobec samych siebie.

Problem może tkwić także w tzw. osobowości skrupulatnej – ludzie ją mający prezentują wówczas postawę bardzo rygorystycznej oceny samych siebie i częściej, niż to ma miejsce w rzeczywistości, twierdzą, że coś zrobili źle.

Patologiczne poczucie winy może być również jednym z objawów depresji. Jest to uzasadniona diagnoza wtedy, gdy obwiniamy siebie nawet za coś, za co zupełnie nie odpowiadamy, albo co obiektywnie nie powinno wzbudzać w nas takiego odczucia.

Jak się uwolnić od poczucia winy?

Istnieje kilka skutecznych metod, które pozwalają na skuteczne uwolnienie się od dręczącego nas poczucia winy.

  1. Terapia behawioralno-poznawcza – ma na celu uzmysłowienie pacjentowi, że w jego rozumowaniu występują zasadnicze błędy logiczne – bierze on odpowiedzialność za zdarzenia, z którymi niewiele miał wspólnego. Na przykład rodzic obwinia się za to, że jego dziecko ucierpiało w wypadku autobusowym w drodze do szkoły, albo że zachorowało, podczas gdy przyczyny tych zdarzeń były zupełnie od niego niezależne.
  1. Redukcję uczuć związanych z poczuciem winy lęku i stresu można przeprowadzić także za pomocą innych metod. Psychologowie potwierdzają skuteczność m.in.: treningów relaksacyjnych, wzmacniania poczucia własnej wartości czy medytowania mającego na celu ogólne wyciszenie.
Facebook Comments

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

Najnowsze tematy